Temizlik Validasyonunda MAC Hesabı

Ortak kullanılan ekipmanlarda temizlik validasyonunun temel sorusu şudur: Bir üründen sonraki ürüne en fazla ne kadar kalıntı taşınabilir? Bu değer MAC (Maximum Allowable Carryover) ya da MACO olarak adlandırılır ve tüm kabul kriterlerinin dayanağıdır.

Sağlık temelli limitler (HBEL)

EMA'nın ortak tesislerde sağlık temelli maruziyet limitlerine ilişkin rehberi ile birlikte, limitlerin toksikolojik verilere dayanan PDE (Permitted Daily Exposure) değerlerinden türetilmesi beklenmektedir. Temel hesap şu şekildedir:

MACO = (PDE_{önceki ürün} × MBS) / TDD_{sonraki ürün}

• PDE: Önceki ürünün etken maddesi için izin verilen günlük maruziyet (mg/gün)
• MBS: Sonraki ürünün minimum seri büyüklüğü (mg veya birim)
• TDD: Sonraki ürünün maksimum günlük dozu (aynı birimde)

Klasik "dozun 1/1000'i" ve "10 ppm" kriterleri hâlâ ek bir güvenlik kontrolü olarak kullanılabilir; ancak tek başına gerekçe olarak kabul görmemektedir.

Yüzey limitine dönüştürme

Hesaplanan MACO, ortak ürün temas yüzey alanına bölünerek birim alan limiti bulunur; bu değer swab alanıyla çarpılarak numune başına kabul kriteri elde edilir. Geri kazanım (recovery) çalışmalarının sonuçları bu kritere yansıtılmalıdır.

Swab mı, rinse mi?

Swab yöntemi, temizlenmesi en zor (worst case) noktalardan doğrudan numune almayı sağlar. Rinse yöntemi ise erişilmesi güç, geniş veya kapalı yüzeyleri temsil eder. Çoğu durumda iki yöntemin birlikte, gerekçelendirilmiş bir örnekleme planıyla kullanılması en sağlam yaklaşımdır.

Örnekleme planında dikkat edilecekler

• Worst case noktaların risk bazlı ve fotoğraflı olarak tanımlanması
• Her yüzey malzemesi için ayrı geri kazanım çalışması
• Kirli bekleme ve temiz bekleme sürelerinin doğrulanması
• Deterjan kalıntıları ve mikrobiyolojik limitlerin de değerlendirilmesi